सामग्रीमा जानुहोस्

हर्मुज जलसन्धि

विकिपिडिया बठेइ
होर्मुज जलडमरूमध्य
उपग्रह तस्बिर
Lua error in मोड्युल:Location_map at line 526: Unable to find the specified location map definition: "Module:Location map/data/Iran" does not exist.
Locationफारसको खाडी–ओमानको खाडी
Typeजलडमरूमध्य
Basin countriesईरान, ओमान, संयुक्त अरब इमिरेट्स
Min. width21 nmi (24 mi; 39 km)
Islandsहोर्मुज टापु
केशम टापु
लारक टापु
Settlements

होर्मुज जलडमरूमध्य पश्चिम एसिया म पड़न्या एक महत्वपूर्ण जलडमरूमध्य हो। यो ईरान का दक्षिण म पड़न्या फारसको खाडी ला ओमानको खाडी सँग जोड़न्या समुद्री बाटो हो। याका दक्षिण तिर संयुक्त अरब इमिरेट्स अरू ओमान को मुसन्दम नामक बहिक्षेत्र पड़न्या छन।

यो जलडमरूमध्य संसार का सबसे महत्वपूर्ण ऊर्जा व्यापार मार्गन म एक मानिन्या। इराक, कतार अरू ईरान जस्ता देशन को बहुत तेल निर्यात यही समुद्री बाटो बाट होन्या।

होर्मुज जलडमरूमध्य को सबसे साँघुरो ठाउँ म दुई किनार बीच करिब ३९ किलोमिटर दूरी रहन्या। यो जलडमरूमध्य फारसको खाडी अरू ओमानको खाडी बीच को समुद्री मार्ग हो। याको गहिराइ साधारणतया ५० देखि १०० मिटर सम्म रहन्या।

विश्व व्यापार मा महत्व

[सम्पादन | स्रोत सम्पादन]

होर्मुज जलडमरूमध्य फारसको खाडी का देशन बाट तेल अरू तरलीकृत प्राकृतिक ग्यास (LNG) संसार भरि पठाउन्या एक प्रमुख समुद्री गलियारा हो। यो बाटो बाट संसार को कुल तेल आपूर्ति को करिब २०% आवतजावत होन्या।

साउदी अरब, ईरान, इराक, कुवैत, संयुक्त अरब इमिरेट्स अरू कतार जस्ता ठूला निर्यातक देशन यो समुद्री मार्ग मा निर्भर छन। यहाँ बाट जाने तेल को बहुत भाग एसिया का बजार—खास गरी भारत, चीन, जापान अरू दक्षिण कोरिया—तिर जान्या।

भारत का दृष्टि ले महत्व

[सम्पादन | स्रोत सम्पादन]

भारत को करिब ४०% कच्चा तेल आयात अरू करिब ५४% तरलीकृत प्राकृतिक ग्यास (LNG) आयात यही समुद्री बाटो बाट होन्या। याको साँघुरो चौडाइ का कारण यहाँ जहाज आवतजावत रोकन्या सजिलो मानिन्या।

१० औँ सदी देखि १७ औँ सदी बीच होर्मुज क्षेत्र समुद्री व्यापार का हिसाब ले बहुत महत्वपूर्ण रह्यो। अरब, फारस, भारत, पूर्वी अफ्रिका अरू दक्षिणपूर्व एसिया बीच आवतजावत करन्या जहाजन यहाँ रोकिन्या।

मसला, मोती, घोडा, कीमती पत्थर, कपडा अरू धातु को व्यापार यहीँ बाट होन्या। यो कारण ले होर्मुज क्षेत्र समुद्री व्यापार को प्रमुख केन्द्र बन्यो।

नाम को उत्पत्ति

[सम्पादन | स्रोत सम्पादन]

‘होर्मुज’ नाम को उत्पत्ति बारे इतिहासकार अरू भाषाविद बीच पूरा सहमति छैन। केही विद्वानन का अनुसार यो नाम अहुरा मज्दा सँग सम्बन्धित भाषिक रूप बाट बनेको मानिन्या।

समय संगै “ओरमज्द” या “ओहरमज्द” जस्ता शब्द स्थानीय उच्चारण म बदलदै “होर्मुज” रूप म प्रयोग होन्या लाग्यो।