विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला

विकिपिडिया बठेइ
Jump to navigation Jump to search


Bishweshwar Prasad Koirala
विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला
BP Koirala.jpg
BP Koirala in 1950s

कार्यकाल
२७ मे १९५९ – १५ डिसेम्बर १९६०
शासक : राजा महेन्द्र
अग्रज : सुवर्ण शमशेर राणा
उतराधिकारी : Tulsi Giri

कार्यकाल
26 May 1952 – 24 January 1956
अग्रज : Matrika Prasad Koirala
उतराधिकारी : Subarna Shamsher Rana
कार्यकाल
23 May 1957 – 21 July 1982
अग्रज : Subarna Shamsher Rana
उतराधिकारी : Krishna Prasad Bhattarai

Home Minister of Nepal
कार्यकाल
21 February 1951 – 12 November 1951
प्रधानमन्त्री : Mohan Shumsher
आफ्नोइ जानकारी
जनम (१९१४-०९-०८)८ सेप्टेम्बर १९१४
Varanasi, British India
(now India)
मर्‍या २१ जुलाई १९८२(१९८२-०७-२१) (६७ वर्ष)
Kathmandu, Nepal
राजनीतिक दल Nepali Congress
जीवनसङ्गी Sushila Koirala
आफन्त Krishna Prasad Koirala (father)
अलमा मेटर Scottish Church College
Banaras Hindu University
University of Calcutta
हस्ताक्षर
(विपि कोइराला)

विश्वेश्वर प्रसाद कोइराला (इ.सं.१९१४ - २१ जुन १९८२) नेपालका प्रथम जन निर्वाचित प्रधानमन्त्री तथा नेपाली, हिन्दी भाषाका साहित्यकार हुन्। उनले आफ्नो जीवनको लामो समय सम्म नेपाली कांग्रेसको नेतृत्व, सन् १९५९ देखि १९६० सम्म नेपालको प्रधानमन्त्री, रे नेपालमा प्रजातन्त्र स्थापाना गर्नको लागि राजनैतिक नेतृत्व प्रदान गरे । नेपाली भाषा साहित्यमामा उनले मनोबैज्ञानिक कथाहरूको नयाँ प्रयोग गरे । कोइरालाको बाबुको नाम कृष्णप्रसाद कोइराला हो।

वाल्यकाल तथा राजनीतिक जीवन[सम्पादनस्रोत सम्पादन]

विश्वेश्वर प्रसाद राजनीतिक जीवन त्यतिखेर भारतमा चलिरयाको भारतको स्वतन्त्रता आन्दोलनबाट भयो । आन्दोलनमा लागेकै कारण विश्वेश्वर प्रसाद रे उनका भाइ मातृकाप्रसाद कोइरालालाई इ.सं. १९३० मा तीन महिना सम्म बेलायती सरकारले कैद गर्‍यो । यइपछि नै उनको राजनीतिक जीवनको शुरुवात भयो । १९३२ मा उनले आफ्नो उच्च माध्यमिक शिक्षा बनारसमा पूरा गरे । त्यइपछि बनारस हिन्दू विश्वबिद्यालयबाट राजनीति तथा अर्थशास्त्र विषयमि स्नातक तथा कलकत्ता विश्वविद्यालयबाट कानूनमि स्नातकोत्तर पूरा गरे । अध्ययन पूरा गरे पछि दार्जीलिङमा बसेर धेरै समय सम्म कानून पेशामा काम गरे । विद्यार्थी हुँदापनि उनी राजनीतिमा नजीक रयाका थिए । इ.सं. १९४२ देखि १९४४ सम्म दोस्रो विश्वयुद्धको समयमा उनलाई बेलायती सरकारले जबरजस्ती सैनिकमा भर्ना गर्‍यो । त्यहाँबाट छुटेपछि उनले इ.सं. १९४७ मा नेपाली राष्ट्रिय कांग्रेसको स्थापना गरे जुन पछि गएर नेपाली कांग्रेस बन्न पुग्यो ।

नेपालमि राजनीतिक नेतृत्व[सम्पादनस्रोत सम्पादन]

सन् १९४७ मा बिराटनगर मजदुर आन्दोलनको नेतृत्व गरेको अभियोगमि उनलाई नेपाल सरकारले एक वर्ष कैद गर्‍यो । इ.सं. १९५१ मा उनले नेपालमा राणा शासनको अन्त्यको लागि सैनिक संघर्ष सुरू गरे। अक्टोबर १९५१मा राणा शासनको अन्त्य भयो रे नेपालमा बहुदलीय प्रजातन्त्रको स्थापना भयो । त्यइ पछि मोहन शमशेर जबराको नेतृत्वमा नयाँ सरकार बन्यो र कोइराला त्यस सरकारको गृहमन्त्री बने।

साहित्यिक योगदान[सम्पादनस्रोत सम्पादन]

  • उपन्यास
तीन घुम्ती
सुम्निमा
नरेन्द्रदाइ
मोदिआइन
हिटलर र यहूदी
बाबु, आमा र छोरा
  • कथा
दोषी चश्मा
श्वेतभैरवी
  • जीवनी
आफ्नो कथा
जेल जर्नल

सन्दर्भ सामग्रीअन[सम्पादनस्रोत सम्पादन]


भाइरा लिङ्कअन[सम्पादनस्रोत सम्पादन]

यि लै हेर[सम्पादनस्रोत सम्पादन]