मिल्खा सिंह

मिल्खा सिंह
OLY

२०१२ मा सिंह
Personal information
Nickname(s)	द फ्लाइङ सिख
Nationality	भारतn
Born	(1929-11-20)20 नोभेम्बर 1929 गोविन्दपुरा, पञ्जाब, ब्रिटिश भारत (अहिले पञ्जाब, Pakistan)
Died	१८ जुन २०२१(२०२१-०६-१८) (९१ वर्ष) Chandigarh, India
Occupation	धावक
Employer	अवकाशप्राप्त; पहिले Indian Army अणि Government of Punjab, India
Spouse(s)	Nirmal Saini (विवाह 1963–2021) «Did not recognize date. Try slightly modifying the date in the first parameter.–Did not recognize date. Try slightly modifying the date in the first parameter.»"विवाह: Nirmal Saini to मिल्खा सिंह" Location: (linkback://dty.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%96%E0%A4%BE_%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%B9)
Military career
राष्ट्रियता	India
सेवा/शाखा	Indian Army
सैनिक  सेवा	1951–1964
तह:	मानार्थ क्याप्टेन
अवार्ड:	Padma Shri
Sport
Sport	Track and field
Event(s)	स्प्रिन्ट
मेडल रेकर्ड पुरुष एथलेटिक्स भारत को लागि प्रतियोगी राष्ट्रमण्डल खेल 1958 Cardiff 440 यार्ड एशियाली खेल 1958 Tokyo 200 मिटर 1958 Tokyo 400 मिटर 1962 Jakarta 400 मिटर 1962 Jakarta 4 × 400 मिटर रिले National Games of India 1958 Cuttack 200 मिटर 1958 Cuttack 400 मिटर 1964 Calcutta 400 मिटर

मिल्खा सिंह (२० नोभेम्बर १९२९ – १८ जून २०२१), द फ्लाइङ सिख नाम ले चिन्या जाण्या, भारत का एक प्रसिद्ध स्प्रिन्टर हते, जसले Indian Army मा सेवा गरदा खेल मा प्रवेश कर्यो।

उ Asian Games अणि Commonwealth Games दुबै मा ४०० मिटर मा स्वर्ण पदक जितन्या खेलाडी हते। उनले १९५८ अणि १९६२ का एशियाली खेल मा पनि स्वर्ण पदक जित्या। उले भारत का लागि 1956 Summer Olympics (मेलबर्न), 1960 Summer Olympics (रोम) अणि 1964 Summer Olympics (टोकियो) मा प्रतिनिधित्व कर्यो। १९५९ मा उनलाई खेल उपलब्धि का लागि Padma Shri सम्मान दिइयो।

१९६० ओलम्पिक को ४०० मिटर दौड मा उनको चौथो स्थान सबै भन्दा बढी सम्झ्या जाण्छ। उ २०० मिटर सम्म अगाडि हते, तर पछि गति कम गर्या कारण अरु खेलाडी ले उलाई पार गर्या। त्यो दौड मा धेरै रेकर्ड टुट्या अणि photo-finish बाट परिणाम आयो, जसमा अमेरिकी Otis Davis ले जर्मनी का Carl Kaufmann लाई थोरै अन्तर ले हरायो। सिंह को ४५.७३ सेकेन्ड को समय भारत को राष्ट्रिय रेकर्ड झन्डै ४० बरस सम्म रह्यो।

भारत को विभाजन (Partition of India) का समय अनाथ अणि विस्थापित जीवन बाट सुरु गर्या सिंह पछि देश का एक महान खेल प्रतीक बने। २००८ मा पत्रकार रोहित ब्रिजनाथ ले उनलाई "भारत ले उत्पादन गर्या सबै भन्दा महान खेलाडी" भन्या।

सिंह को मृत्यु १८ जून २०२१ मा COVID-19 का जटिलता का कारण ९१ बरस को उमेर मा भयो, जुन उनकी पत्नी Nirmal Saini को मृत्यु भएको पाँच दिन पछी भयो।

प्रारम्भिक जीवन

मिल्खा सिंह को जन्म २० नोभेम्बर १९२९ मा एक Sikh राठौर राजपूत परिवार मा भयको हो। उनको जन्मस्थान गोविन्दपुरा गाउँ हतो, जुन Muzaffargarh शहर देखी करिब १० किमी टाढा पञ्जाब प्रान्त, British India मा पर्दो (अहिले कोट अड्डु जिल्ला, Pakistan)।

उ १५ दाजुभाइ-बहिनी मध्ये एक हते, जसमा ८ जना Partition of India भन्दा अगाडि नै बित्या। विभाजन का समय हिंसा मा उनका बुवा-आमा, एक भाइ अणि दुई बहिनी मार्या ग्या, जसका कारण उ अनाथ भया। उले यी घटना आफ्नै आँखाले देख्या हते।

पञ्जाब मा जारी हिंसा बाट बचन खातिर उ १९४७ मा भारत का दिल्ली सरे। उ केही समय आपनी बिहे भई गएकी बहिनी का परिवार संग बस्या अणि टिकट बिना रेल मा यात्रा कर्या कारण छोटो समय का लागि Tihar jail मा बन्द पनि कर्या गयो। उनकी बहिनी ईश्वर ले उनको छुटकारा का लागि गहना बेचिन।

उ केही समय refugee camp मा Purana Qila अणि पछि शाहदरा मा बस्या।

जीवन देखि निराश भयपछि उ dacoit बन्ने सोच मा पुगेका हते, तर उनका दाजु मल्खान ले उलाई Indian Army मा भर्ती हुन प्रेरित कर्यो। उ चौथो प्रयास मा १९५१ मा सेना मा भर्ती भया। Secunderabad मा Electrical Mechanical Engineering Centre मा रहदा उलाई एथलेटिक्स सँग परिचय भयको हो।

बाल्यकाल मा उ स्कूल जान आउन १० किमी दौडन्थे, अणि पछि सेना ले उनलाई विशेष एथलेटिक्स तालिम का लागि चयन गर्यो, जब उ नयाँ भर्ती हरू बीच भएको क्रस-कन्ट्री दौड मा छैटौं स्थान मा आयो।

सिंह ले पछि भनेका हते, "म एक टाढा गाउँ बाट आयेको, मलाई दौड भने के हो थाहा नै थिएन, ओलम्पिक त झनै।"

व्यक्तिगत जीवन

As of 2012, सिंह चण्डीगढ मा बस्दै आएका हते।

उनको भेट निर्मल सैनी संग १९५५ मा सिलोन मा भयको हो, जो भारतीय महिला भलिबल टोली की पूर्व कप्तान हती। उनीहरूले १९६२ मा विवाह कर्या अणि उनका तीन छोरी अणि एक छोरा भए, जसमा गोल्फ खेलाडी जीव मिल्खा सिंह पनि सामेल छन।

१९९९ मा, उनीहरूले हविलदार बिक्रम सिंह का सात बरस का छोरा लाई दत्तक लिइन, जसका बुवा Battle of Tiger Hill मा मार्या ग्या हते।

रोग र मृत्यु

सिंह लाई २४ मे २०२१ मा COVID-19 का कारण भयको pneumonia पछि मोहाली को Fortis अस्पताल को आईसीयू मा भर्ना कर्या गयो। केही समय सम्म उनको अवस्था स्थिर बताइयो, तर १८ जून २०२१ राती ११:३० बजे Chandigarh मा उनको मृत्यु भयो।

उनकी पत्नी Nirmal Saini को केही दिन अगाडि, १३ जून २०२१ मा, उस्तै COVID-19 का कारण मृत्यु भयको हो।

सिंह को अन्त्येष्टि राज्य सम्मान का साथ गर्या गयो, अणि उलाई चितामा राख्दा उनका हात मा उनकी पत्नी को फोटो पनि राख्या गयो।

रेकर्ड र सम्मान

पुरस्कारहरू

पदक	प्रतियोगिता	वर्ग	स्रोत
स्वर्ण	१९५८ एशियाली खेल	२०० मिटर
स्वर्ण	१९५८ एशियाली खेल	४०० मिटर
स्वर्ण	१९५८ राष्ट्रमण्डल खेल	४४० यार्ड
स्वर्ण	१९६२ एशियाली खेल	४०० मिटर
स्वर्ण	१९६२ एशियाली खेल	४ × ४०० मिटर रिले
स्वर्ण	१९५८ कटक राष्ट्रिय खेल	२०० मिटर
स्वर्ण	१९५८ कटक राष्ट्रिय खेल	४०० मिटर
रजत	१९६४ कलकत्ता राष्ट्रिय खेल	४०० मिटर

सम्मानहरू

सम्मान	वर्ष	स्रोत
पद्मश्री	१९५९
हेल्म्स वर्ल्ड ट्रफी (एशिया)	१९५९
भारत गौरव पुरस्कार	२०१६