केरलाऽ साणी

केरलाऽ साणी लगाएका महिलाअन। यीमध्ये तीन महिलाअनले मुन्दुम नेरियाथुम लायाः छन्।

केरलाऽ साणी (सेट-सारी) () भारतको केरला राज्यका महिलाअनको पहिरन हो।

मुन्दुम नेरियाथुम

दुई टुक्रे सारी लगाएका महिलाहरू, केरला भित्तेचित्र, १७३० ईस्वीको दृश्य।

यो मुन्दुम नेरियाथुम सँग मिल्दोजुल्दो देखिने पहिरनको रूपमा लगाइन्छ, यद्यपि शास्त्रीय परिभाषाअनुसार यसलाई वास्तविक मुन्दुम नेरियाथुम मानिँदैन। परम्परागत मुन्दुम नेरियाथुम दुई टुक्रे कपडाबाट बनेको हुन्छ, जबकि केरला सारी दुई टुक्रे मुन्दुम नेरियाथुम प्रयोग गरेर नवी ड्रेपसँग मिल्दोजुल्दो तरिकाले लगाइन्छ। अन्यथा, केरला सारी मुन्दुम नेरियाथुमसँग धेरै मिल्दोजुल्दो हुन्छ र मलयाली महिलाहरूले यसलाई प्रायः अर्ध-मुन्दुम नेरियाथुमको रूपमा लगाउँछन्।

जीवित रहेका मध्यकालीन केरला भित्तेचित्रहरूले महिलाहरूले लगाउने तीन प्रकारका पहिरनहरूको अस्तित्व देखाउँछन्। यीमध्ये एक टुक्रे मुन्दुम, आज मोहिनीअट्टम नर्तकहरूले लगाउने नवी ड्रेपसँग मिल्दोजुल्दो गरी एक-अर्कामाथि पर्ने पटसहितको एक टुक्रे सारी, र दुई टुक्रे मुन्दुम-नेरियाथुम पहिरन समावेश छन्, जुन पछि विकसित हुँदै केरला सारी बनेको हो।

बुनाइ केन्द्रअन

बालरामपुरम, चेन्दमङ्गलम र कुथम्पुल्ली केरला राज्यका तीन प्रमुख सारी बुनाइ केन्द्रहरू हुन्। यी बुनाइ समूहहरूलाई भारत सरकारले भौगोलिक सङ्केत (जीआई) ट्याग प्रदान गरेको छ। यी तीनै केन्द्रहरू सुनौलो किनारा भएको सेतो कपास वा रेशमको कपडाबाट बनेका कसावु सारीको बुनाइका लागि प्रसिद्ध छन्।

बालरामपुरम बुनाइ समूहका बुनकरहरूले परम्परागत रूपमा कसावु सारी र मुन्दु बुन्छन्। बालरामपुरम बुनाइ समूह साधारण सुनौलो किनारा भएका कसावु सारीका लागि परिचित छ, जुन कपास र रेशमका धागोबाट बुनिन्छ। दोस्रो बुनाइ समूह चेन्दमङ्गलम कपास र रेशमबाट बनेका धर्कायुक्त सुनौलो किनारा भएका सारीहरू बुन्ने परम्पराका लागि परिचित छ। यी सारीहरू बालरामपुरमका सारीसँग मिल्दोजुल्दो भए पनि सुनौलो किनारामा कम जोड दिइन्छ। चेन्दमङ्गलममा बुनाइको परम्परा पालियम राजपरिवारले सुरु गराएको थियो। चेन्दमङ्गलमका राजा तथा कोच्चिका महाराजाका वंशानुगत प्रधानमन्त्री पालियाथ अचनहरू १६औँ शताब्दीदेखि चेन्दमङ्गलममसँग सम्बन्धित रहेका छन्। उनीहरूको परिवारका वस्त्रसम्बन्धी आवश्यकताहरू पूरा गर्नका लागि उनीहरूको आग्रहमा देवाङ्गा चेट्टियार समुदाय यस क्षेत्रमा बसोबास गर्न आएको थियो। कुथम्पुल्ली बुनाइ समूह त्रिशूर जिल्लामा अवस्थित छ। यस समूहको इतिहास करिब ५०० वर्ष पुरानो छ, जब उनीहरूका पुर्खाहरू मैसुरबाट केरला आएका थिए। कुथम्पुल्लीका बुनकरहरूले कोच्चि राजपरिवारको संरक्षण प्राप्त गरेका थिए र राजपरिवारका लागि कपडा बुन्थे। कुथम्पुल्लीका बुनकरहरूले बुनेका सारीहरू अन्य दुई बुनाइ समूहका सारीभन्दा निकै फरक हुन्छन्, किनकि तिनमा बढी बुट्टा, किनारा र आकृतिहरू समावेश हुन्छन्।

सांस्कृतिक पहिरन

केरला सारी लगाएका तिरुवाथिराकली नर्तकहरू।

केरला सारीलाई मलयाली समुदायका महिलाहरूको सांस्कृतिक पहिरन मानिन्छ। अन्यथा साधारण सेतो मुन्दुम नेरियाथुममा रहेको सुनौलो किनाराको सौन्दर्य र आकर्षण मलयाली महिलाहरूको प्रतीकका रूपमा स्थापित भएको छ। यो सारी ओणमका बेला केरला मात्र नभई भारतका अन्य भागहरूमा पनि अत्यन्त लोकप्रिय हुन्छ।

लोकप्रिय संस्कृतिमा

भारतीय चित्रकार राजा रवि वर्माका चित्रहरूमा मुन्दुम नेरियाथुमका परम्परागत र आधुनिक दुवै शैली चित्रण गरिएका छन्। महाभारतकी शकुन्तलालाई चित्रण गर्ने उनका धेरै चित्रहरूमा मुन्दुम नेरियाथुमलाई परिमार्जन गरी अहिले लोकप्रिय रूपमा 'नवी सारी' वा 'राष्ट्रिय ड्रेप' भनेर चिनिने शैलीमा प्रस्तुत गरिएको छ। उनका एक चित्रमा भारतीय उपमहाद्वीपलाई बग्ने नवी सारी लगाएकी आमाका रूपमा चित्रण गरिएको छ।

यो लै हेर

• साणी