असमीया भाषा
| असमीया | |
|---|---|
| उच्चारण | /ɔxɔmija/ |
| मातृभाषी | भारत |
| क्षेत्र | असम (उत्तर-पूर्वी भारत) |
भारोपेली
| |
| असमीया लिपि | |
| आधिकारिक स्थिति | |
माइ आधिकारिक भाषा | भारत (असम) |
Recognised minority language in | |
| भाषा सङ्केतअन | |
| ISO 639-1 | as |
| ISO 639-2 | asm |
| ISO 639-3 | asm |
| चित्र:Assamese language speakers map.svg भारतमी असमीया भाषा बोल्न्या क्षेत्रअन (गाढा नीलो रङ्ग) | |
असमीया भाषा भारोपेली भाषा परिवार अन्तर्गतै एक हिन्द-आर्य भाषा हो।[१] यो भाषा मुख्य रूपमी भारतै उत्तर-पूर्वी राज्य असममी बोलिन्छ रे यो असम राज्यै आधिकारिक (सरकारी) भाषा हो।[२] असमका साथसाथै यो भाषा अरुणाचल प्रदेश, नागाल्यान्ड रे अन्य उत्तर-पूर्वी भारतीय राज्यअनमी लै बोलिन्छ।
विश्वभरि असमीया भाषा बोल्न्या मान्छनको संख्या लगभग २ करोड है बढती छ। सन् २०२४ मी भारत सरकारले असमीया भाषालाई भारतै एक शास्त्रीय भाषा (Classical Language) को दर्जा दियाको छ।[३]
इतिहास रे उत्पत्ति
[सम्पादन | स्रोत सम्पादन]असमीया भाषाको उत्पत्ति अपभ्रंशबठे भयाको माणिन्छ।[४] यै भाषाको इतिहासलाई मुख्यतया तीन भागमी बाँड्या छ:
- पुरानो असमीया (१४औं शताब्दी है १६औं शताब्दी सम्म): यै समयमी साहित्य रे धार्मिक ग्रन्थअन लेखिन सुरु भया। महान सन्त श्रीमन्त शंकरदेवले यै कालमी धेरै कृतिको रचना गर्या।
- मध्यम असमीया (१७औं शताब्दी है १९औं शताब्दी सम्म): अहोम राजवंशका समयमी 'बुरुन्जी' (इतिहास ग्रन्थ) लेखनाकी यैको प्रयोग भयो।[५]
- आधुनिक असमीया (१९औं शताब्दीै उत्तरार्धबठे अहिलेसम्म): ब्रिटिश कालमी अमेरिकन ब्याप्टिस्ट मिसनरीअनले अरुनोदोई पत्रिका प्रकाशन अरीवर यै भाषाको आधुनिक रूप विकास गर्न्या काम अरयाः।
लिपि
[सम्पादन | स्रोत सम्पादन]असमीया भाषा लेख्नाकी असमीया लिपि को प्रयोग गरिन्छ। यो लिपि बङ्गाली लिपिसङ्गा भौत मिल्दोजुल्दो छ, तर 'व' (र) रे 'क्ष' जस्ता केही अक्षरअनको बनावट फरक हन्छ। यो लिपि बाउबठे दाहिनातर्फ लेखिन्छ।
उपभाषा (Dialects)
[सम्पादन | स्रोत सम्पादन]असमीया भाषाका मुख्य चारवटा उपभाषाअन छन:[६]
- पूर्वी उपभाषा (शिवसागर रे आसपासका क्षेत्र) - यैलाई मानक (Standard) असमीया माणिन्छ।
- मध्य असमीया उपभाषा (नगाँव रे आसपासका क्षेत्र)।
- कामरुपी उपभाषा (पश्चिमी असम)।
- गोवाल्पारीया उपभाषा (धुबड़ी रे आसपासका क्षेत्र)।
नमुना पाठ
[सम्पादन | स्रोत सम्पादन]असमिया भाषामी मानव अधिकार सम्बन्धी विश्वव्यापी घोषणा पत्रको धारा १:[७][८]
असमिया भाषा
[सम्पादन | स्रोत सम्पादन]১ম অনুচ্ছেদ: জন্মগতভাৱে সকলো মানুহ মৰ্য্যদা আৰু অধিকাৰত সমান আৰু স্বতন্ত্ৰ। তেওঁলোকৰ বিবেক আছে, বুদ্ধি আছে। তেওঁলোকে প্ৰত্যেকে প্ৰত্যেকক ভ্ৰাতৃভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা উচিত।
अनुवाद डोटेलीमा
[सम्पादन | स्रोत सम्पादन]धारा १. सबै मान्सुअन जन्मजात स्वतन्त्र हन् ती सबैको समान अधिकार रे महत्व छ। तिनरो विचार शक्ति रे सद्विचार भयाः हनाले तिनरो आपसमी भातृत्वको भावनाबठे व्यवहार अद्दु पडन्छ।
सन्दर्भ सामग्रीअन
[सम्पादन | स्रोत सम्पादन]- ↑ Kakati, Bani Kanta (1941). Assamese, Its Formation and Development. Government of Assam.
- ↑ "The Assam Official Language Act, 1960". Retrieved 2026-07-23.
- ↑ "Cabinet approves conferring status of Classical Language to Assamese". Press Information Bureau, Government of India. 3 October 2024.
- ↑ Chatterji, Suniti Kumar (1926). The Origin and Development of the Bengali Language. Calcutta University Press.
- ↑ Bhuyan, S.K. (1956). Studies in the Literature of Assam. Lawyer's Book Stall.
- ↑ Goswami, Upendranath (1970). A Study on Kamrupi: A Dialect of Assamese. Department of Publication, Gauhati University.
- ↑ "Universal Declaration of Human Rights in Nepali language" (PDF). ohchr.org. Archived (PDF) from the original on 17 May 2021. Retrieved 3 February 2021.
- ↑ "Universal Declaration of Human Rights Assamese ()" (PDF). ohchr.org. Retrieved 21 September 2020.
भाइरा लिङ्कअन
[सम्पादन | स्रोत सम्पादन]- Assamese language at Encyclopædia Britannica
- Axamiyaa Bhaaxaar Moulik Bisar by Mr Devananda Bharali (PDF)
- Candrakānta abhidhāna : Asamiyi sabdara butpatti aru udaharanere Asamiya-Ingraji dui bhashara artha thaka abhidhana. second ed. Guwahati : Guwahati Bisbabidyalaya, 1962.
- A Dictionary in Assamese and English (1867) First Assamese dictionary by Miles Bronson from (books.google.com)
- Assamese proverbs, published 1896